Chủ đề 1: Nguồn gốc và quá trình tạo thành các mỏ dầu

Dầu mỏ được tạo thành chủ yếu nhờ mỡ của các loài động vật ở biển và một số loại dầu của các thực vật khác. Khi các động thực vật mà chủ yếu là cá ở biển chết đi thì dầu mỡ của chúng do có tỷ lệ trong nhỏ hơn nước nên không hòa tan mà tạo thành hỗn hợp nổi lập lờ trên mặt biển. Hỗn hợp này bị đẩy dần về bờ phía tây của đại dương bởi lực ly tâm khi Trái đất quay quanh trục của nó. Do địa hình của bờ biển nên hỗn hợp này dần dần tập hợp vào một số điểm tụ. Ví dụ vùng bờ biển tại mỏ khí Tiền hải tỉnh Thái bình ở Việt Nam là một điểm tụ như vậy. Tại các điểm tụ, các hỗn hợp này do chúng bị chồng chất ép lên nhau nên chúng thấm sâu vào lòng đất ở ven bờ biển. Chính sự tích tụ lâu ngày như vậy mà sẽ được tạo thành các mỏ dầu như ta thấy. Quá trình biến đổi từ hỗn hợp dầu mỏ sang dầu mỏ đã được biết từ lâu. Ở đây yêu cầu trong lòng đất phải có điều kiện thuận lợi cho việc tạo thành và giữ được dầu mỏ không bị phân tán.

Theo dòng lịch sử địa chất thì hình dạng của bờ biển cũng thay đổi nhiều. Tùy theo sự thay đổi này mà ta có thể chia các loại mỏ dầu ra làm ba loại.

Loại thứ nhất là các loại mở dầu nằm trên vùng bờ biển ổn định lâu dài . Mỏ dầu loại này thường nằm sát bờ biển, ví dụ như các mỏ dầu vùng Trung Cận đông, được tao bởi do hỗn hợp động thực vật từ Ấn Độ Dương mang lại. Mỏ dầu ở vùng vịnh Mê – hi – cô cũng ở dạng này.

Loại thứ hai là loại mỏ dầu trên vũng bờ biển đang được bồi đắp (phần là do phù sa của sông). Loại mỏ dầu này thường nằm sâu trong vùng châu thổ, thường có mỏ khí nổi là điểm tụ hiện nay sát bờ biển. Ví dụ các mỏ dầu ở Rumani, châu thổ sông Đa – nuýp ven bờ biển Hắc hải. Nếu theo suy diễn thế này thì từ mỏ khí ở Tiền hải Thái bình, ta có thể đoán rằng mở dầu chính có thể nằm ở vùng đồng bằng sát miền trung du Bắc Bộ, là các miền đất đồi thoái hóa của Bắc Ninh, Bắc Giang, Vĩnh Phúc. Có thể có một số khí thoát lên gặp ánh nắng mặt trời đốt cháy làm cho đất thoái hóa, có sỏi đỏ như ta nung gạch vậy.

Loại thứ ba là loại mỏ dầu nằm ở vùng bờ biển và bị sụt lún do quá trình địa chất đẩy bờ biển sâu vào đất liền. Mỏ dầu loại này thường nằm ở ngoài biển, nơi trước kia là vùng bờ biển có điểm tụ của mỏ dầu ổn định lâu dài. Ví dụ của mỏ dầu loại này là mỏ dầu ở Biển Bắc, do quần đảo nước Anh tiến dần ra Đại Tây Dương. Mỏ dầu ở bờ biển Tây nam nước ta cũng thuộc loại này.

Cuối cùng, do quá trình biến đổi địa chất rất phức tạp kéo dài nhiều triệu năm nên các dạng bờ biển cũng bị thay đổi rất nhiều. Do vậy có nhiều mỏ dầu xưa kia đã ở những vị trí mà bây giờ khó xác định là nó đã được tạo ra trong hoàn cảnh nào.

Tác giả: NGUYỄN Tiến Đại
Viện Toán học, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam
18 Hoàng Quốc Việt, Quận Cầu Giấy, Hà Nội, Việt Nam
 
Author: NGUYEN Tien Dai
Institute of Mathematics, Vietnam Academy of Science and Technology
18 Hoang Quoc Viet road, Cau Giay district, Hanoi, Vietnam

This entry was posted in Nguồn gốc dầu mỏ. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s